UEA’nın açıklamasına nazaran, kurumun 32 üye ülkesinin 400 milyon varillik stratejik petrol rezervinin piyasanın kullanımına açılmasına ait 11 Mart’ta mutabakata varmasının akabinde, ülkeler ferdî uygulama planlarını UEA’ya sundu.

Bu kapsamda, kelam konusu acil durum stokları kısa müddette piyasaya sürülecek. Ülkelerin planlarına nazaran, Asya-Okyanusya’daki UEA üyesi ülkeler stoklarını piyasaya “hemen” sunacak. Amerika kıtası ve Avrupa’daki UEA üyesi ülkelerin stokları ise bu ayın sonundan itibaren piyasaya verilmeye başlanacak.

UEA üyesi ülkelerin piyasanın kullanımına açmak üzere muahedeye vardığı toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunun yüzde 72’sini ham petrol, yüzde 28’ini ise petrol eserleri oluşturuyor.

Bu stokların 172,2 milyon varilini ABD’nin stratejik petrol rezervleri oluştururken, Asya-Okyanusya ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden 66,8 milyon varil, sanayi stoklarından ise 41,8 milyon varil piyasaya sürülecek.

Avrupa’nın stratejik petrol rezervlerinden ise 32,7 milyon varil, sanayi stoklarından 74,8 milyon varil hür bırakılacak. Ayrıyeten, Kanada’nın yerli üreticilerinden sağlayacağı 23,6 milyon varil petrol de kelam konusu teşebbüsü desteklemek üzere piyasanın kullanımına sunulacak.

UEA üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerinden 400 milyon varili piyasaya sürme kararı

UEA Başkanı Fatih Birol, geçen hafta, üye ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek ölçüde stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda muahedeye vardığını açıklamıştı.

Karar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak taarruzları sonrası İran’ın misilleme olarak bu ülkelerle temaslı gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişi fiilen kapatması ve petrol piyasalarında meydana gelen arz şokunun akabinde alındı.

Dünyadaki günlük petrol talebinin yüzde 20’sinin (günlük yaklaşık 20 milyon varil) taşındığı Hürmüz Boğazı’ndan taşınan ham petrol ve petrol eserlerinin durma noktasına gelmesi, petrol fiyatlarında sert sıçramalara yol açtı.

UEA tarihindeki 6’ncı stratejik rezerv kullanımı

IEA üye ülkelerinin koordineli formda acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974’te kurulan kurumun tarihinde bu kapsamdaki 6’ncı karar olma özelliğini taşıyor. Daha evvelki kararlar, 1991, 2005, 2011 ve iki defa 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı başladığında alınmıştı.

IEA üye ülkeleri, net petrol ithalatının 90 gününe eş bedel ölçüde acil durum petrol stoku bulundurmakla yükümlü. Bu rezervler, petrol arzında önemli bir kesinti yaşanması durumunda talebi karşılamaya yardımcı olmak ve muhtemel aksamalara karşın global iktisadın işleyişini sağlamak gayesiyle tutuluyor.

IEA üyelerinin mevcut durumdaki 1,2 milyar varili aşan acil durum stokunun yanı sıra hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil daha sanayi stoku bulunuyor.

Bu stoklar ekseriyetle rafineriler ve petrol ithalatçıları da dahil olmak üzere büyük tedarikçiler tarafından tesislerde depolanıyor.