Küresel yarı iletken tedarik zinciri Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle yeni bir darboğazla karşı karşıya.
Morgan Stanley’nin ‘Tech Bytes’ raporuna nazaran dalı, Tayvan’daki çip üreticileri için ortaya çıkabilecek LNG sorunu ile batarya ve çip üretiminde kullanılan birtakım kritik hususların üretimini aksatabilecek kükürt tedarikindeki mümkün daralma endişelendiriyor.
Tayvan’ın 11 günlük LNG tamponu için geri sayım
Küresel teknoloji için birincil tasa Tayvan’ın elektrik şebekesinin istikrarı. Şebeke büyük ölçüde LNG ithalatına bağımlı. Morgan Stanley analistleri ise Tayvan’ın 11 günlük LNG stoğu bulunduğunu Hürmüz Boğazı fiilen kapalı olduğundan, yarı iletken üretiminin risk altında olduğunu belirtiyor.
Analistler, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun vadeli bir kesintinin çip üretimi için gerekli istikrarlı güç arzını riske atabileceği ihtarında bulunuyor. Bilhassa riskin büyük ölçüde tek bir merkezde ağırlaştığına dikkat çekiliyor. Dünyadaki gelişmiş çiplerin yaklaşık yüzde 90’ını üreten TSMC, Tayvan’ın toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 9-10’unu tek başına kullanıyor.
Analistlere nazaran kısa vadede en büyük risk üretimin büsbütün durması değil, süratle artabilecek maliyetler. Fakat güç arzında yaşanacak en küçük dalgalanma bile yapay zeka çipleri ve akıllı telefon işlemcileri üzere kritik eserlerin global tedarikinde zincirleme tesirlere yol açabilir.
‘Kükürt sıkışıklığı’ ve ikincil dereceden aksamalar
Enerji riskinin yanı sıra rapor, çip üretiminde kullanılan bakır ile kobalt üzere metallerin çıkarılmasında gerekli sülfürik asit kıtlığına da dikkat çekiyor. Körfez bölgesindeki rafineri faaliyetlerinin aksaması, bu ham hususun arzını da tehlikeye atabilir.
Morgan Stanley analistleri, kükürt arzındaki daralmanın yarı iletken tedarik zincirinde yeni sıkıntılar yaratabileceğini ve data merkezleri ile elektrifikasyon projelerini de etkileyebileceğini belirtiyor.
Talep düşüşü “çifte darbe” yaratabilir
Analistler ayrıyeten petrol fiyatlarındaki sert yükselişin teknoloji bölümü üzerinde ek baskı oluşturabileceği ihtarında bulunuyor. Artan maliyetler ve tüketici harcamalarındaki zayıflama, teknoloji şirketlerinin hem üretim maliyetlerini artırabilir hem de donanıma olan talebi düşürebilir. Bu durumun kesim için maliyet artışı ve talep düşüşünden oluşan “çifte darbe” yaratabileceği söz ediliyor.
Yatırımcı odağı “hiper ölçekleyicilerin” ve büyük ölçekli teknoloji firmalarının artan enflasyonist baskıları absorbe etme dayanıklılığında kalıyor. Kesim tarihî olarak tedarik zinciri sıkışıklıklarını aştı. Fakat güç tükenmesi ve kimyasal kıtlıklarının kombinasyonu, elektronik dalı için bölgesel risk primlerinde değerli bir tırmanışa işaret ediyor.
