Recep ERÇİN

Atılan adımın etkile­rini günlük bazda takip ettikle­rini lisana getiren Akçay, kâfi görmedikleri noktada gerekeni ya­pacaklarını tabir etti. Nisan ayında emekli­lik nedeniyle görevin­den ayrılması bekle­nen Akçay, faiz seviye­sinin ve makro ihtiyati önlemlerin, döviz kur­larının düzeyi ile birlikte düşü­nülmesi gerektiğini belirtti. Ak­çay, tercih edilen siyaset setinin gerektiği durumlarda değiştiri­lebileceğini vurguladı.

Adımlar kâfi olmazsa gereği yapılacak

Akçay, evvelki akşam Tarih Vakfı ve Robert Kolej Mezunla­rı Derneği iş birliğiyle düzenle­nen Bizim Zirve Tarih Sohbetle­ri etkinliğinde konuştu. Akçay burada dünyada ve Türkiye’de merkez bankacılığı tarihine iliş­kin bilgiler paylaşırken, mer­kez bankaları ve piyasa aktörleri ortasındaki irtibata dair görüş­ler de aktardı.

Toplantıda “Chat­ham House” kuralları geçerli ol­duğundan toplantı sonrası basın mensuplarının sorularını ya­nıtlayan Cevdet Akçay, Orta Do­ğu’daki gelişmelerin piyasalar üzerindeki tesiri ve TCMB ta­rafından atılan adımlara ait şunları söyledi: “Proaktif adım­lar çok yerindeydi. Ondan sonra attığımız adımların kâfi olup olmadığına günlük bazda bakı­yoruz. Kâfi görmezsek şayet zati gerekeni yapacağız. Yap­maya mecburuz zati. Bu tıp şoklar, TCMB’nin hakikat reaksi­yon verdiğini ve rüştünü ispatla­ma manasında gerekeni yaptığı­nı gösterdi.

Geçen sene bir siyasi kriz vardı. 2024 seçimlerinden önce Türklerin dehşetli bir TL shortlaması vardı. Yani patlaya­cak, kur gidecek vesaire. Orada da çok düzgün bir tepki verdik. Yani dövize yanlış sebepten do­layı dönen herkesin eli çok önemli formda yandı ve yak­mak zorundasınız za­ten. Geçen yılki si­yasi krizi bence çok uygun bir reaksiyonla atlat­tık. Burada şimdi tep­kiler bitti diye baka­mazsınız. Zira ne kadar süreksiz, ne kadar kalıcı hiç kimse bil­miyor. Fakat bu çeşit dışsal şoklara karşı her vakit silahımız var.”

“Hatayı gördüğünüzde düzeltiyoruz”

Türkiye’nin enflasyonla mü­cadelede belirli muvaffakiyetleri ve bel­li başarısızlıkları olduğunu ancak toplama bakıldığında her vakit bir şeylerden ders alındığını an­latan Akçay, kelamlarını şöyle sür­dürdü: “Şu anda siz de yanlış ya­pıyorsunuz diyenler var mesela! Tahminen kimilerini yapıyoruz ancak gördüğümüz vakit düzeltmeye çalışıyoruz. Gücümüz yettiğince düzeltmeye çalışıyoruz. Dolayı­sıyla sürecin içindeyiz hâlâ. Mer­kez Bankası da Türkiye’de evri­liyor.

Dünyada da evriliyor. Tür­kiye’de merkez bankacılığının ben geleceğinin çok parlak oldu­ğuna inanıyorum. Burada yeni merkez bankacı birtakım arkadaşlar var. Girilmesi kolay bir yer de­ğil merkez bankası. Sıkıntı bir yer. Daima de zati sıkıntı olması lazım. Elemelerden geçip gelmeniz la­zım. İnsan kaynağı çok güçlü bir yer. İnsan kaybı olmuş. Fakat hâlâ insan kaynağı çok güçlü. Bence yanlışsız idareyle bir arada banka ileride daha da kıymetli bir kurum haline bence gelecek. Bi­raz daha ayrıcalıklı bir pozisyon olmasında bence daha fazla fay­da var. Oraya gerçek da evrilmeye çalışıyor. En azından ben için­deyken o denli yapmaya çalıştık.”

Yaptıklarımız yapılmasa enflasyon yüzde 200 olabilirdi 200 olabilirdi

“Dövize yanlış sebepten ötürü dönen herkesin eli çok önemli halde yandı ve yakmak zorundasınız zaten” diyen TCMB Lider Yardımcısı Cevdet Akçay, “Geçen yılki siyasi krizi bence çok uygun bir reaksiyonla atlattık. Burada şimdi reaksiyonlar bitti diye bakamazsınız. Zira ne kadar süreksiz, ne kadar kalıcı hiç kimse bilmiyor. Fakat bu çeşit dışsal şoklara karşı her vakit silahımız var” sözlerini kullandı. Akçay’ın dikkat cazip tabirleri şunlar oldu:

Eğer yatırımcıyı kendi tarafınıza almak istiyorsanız yüzde 80’ini anlamaması yüzde 20’sini anlaması lazım.

Enflasyon yüzde 48’den yüzde 31’e geldi. Bu muvaffakiyet mı deniyor lakin bizim yaptıklarımız yapılmasa idi ne olurdu bilmiyoruz. Yüzde 200 de mümkündü.

Faiz yüzde 17,5’ti. Yüzde 25’e çektik. Yüzde 45’e çekseydiniz, yürek edemediniz, denildi. Transfer düzeneği feci hasar almıştı. Kopan linklerin ihdas edilmesi lazımdı. Her puan artışın tesirinin azamî olması için baştan çok artırmamak gerekiyor. Şirketler ucuz yerlerden kendilerini o kadar çok fonlamışlardı ki büyük bir finansal istikrarsızlık yaratabilirdi.

Biz fazla alçakgönüllü, defansif kaldık. Siyaset setlerine girmeyeceğim her vakit daha düzgünü vardır. Yüreklere gereğince endişe salmak lazım.

Gıda kalem bazında çok oynak lakin besin dışı mallara karşı nispî olarak son 3 yılda trend kırılması ile düşüyor. Temel kalem kira ve eğitim.

Fiyatları denetim edemeyeceğiniz noktaya kadar edersiniz. O vakit da fiyatlar intikam alarak gelir. Türkiye bunu yaşadı. En çok sevdiğim imzam menkul değer tesisi ve KKM’nin sonlandırılması oldu.

“Faiz indirimi de nerden çıktı demedim”

Akçay’a kendisine yöneltilen “Şahin bir merkez bankacı mısınız” sorusuna verdiği cevapta şunları lisana getirdi: “Yani o nasıl gördüğünüze bağlı. Ben bildiğim biçimiyle merkez bankacılığı yapıyorum. Bu şahin midir? Ben şunu da söylemeyeyim. Biz faiz indirimlerine başladığımız vakit indirim nereden çıktı demedim mesela. Lakin vakitle ölçüsü vesaire. Bunların hepsi esasen yarı akademik tartışmalar ve olması gereken tartışmalar. ”