İran rejimi, savaş ve rekor enflasyona karşın minimum fiyatta dikkat çeken bir artışa gitti. İran Çalışma Bakanı Ahmed Meydari, asgari fiyata yapılan yüzde 60 artırımla taban fiyatın 103 milyon riyalden (67,5 euro) 166 milyon riyale (109 euro) yükseldiğini duyurdu.

Hayat pahalılığındaki keskin artışı hafifletmeyi amaçlayan adım, ekonomik problemlerin tetiklediği protestolardan birkaç ay sonra ve savaşın ağırlaştırdığı yaptırımlar ile berbatlaşan şartların ortasında geldi. Yıl başında patlak veren protestolar sert müdahalelerle bastırılmış, en az 36 bin kişi hayatını kaybetmişti.

Asgari fiyata yapılan artış emekçi örgütlerinin baskısına yanıt ve toplumu istikrara kavuşturma uğraşı olarak görülürken aile ve çocuk yardımları da artırıldı. Ancak yeniden de 1 doların 1,35 milyon seviyesin riyal düzeyine yaklaştığı şartlarda birçok personel için temel gereksinim unsurları bile karşılanamaz hale geldi.

Düzenleme ise Fars yeni yılında Nevruz’un kutlandığı 20 Mart’ta yürürlüğe girecek.

İran’da ekonomik baskılar

İran, savaş ve milletlerarası yaptırımlar nedeniyle ağır bir imtihanlardan geçerken, tedarik zincirlerini altüst eden ve riyalin paha kaybını hızlandıran çatışmaya karşın fiyatlarda yüzde 60’lık artış kayda paha olsa da emekçi örgütlerinin talep ettiği 600 milyon riyallik (393 euro) taban düzeyin altında kaldı.

Gıda enflasyonu yüzde 90’a yaklaşırken, 2025’te genel tüketici fiyatları yüzde 44,6 arttı. Bu da daha derin ıslahatlar yapılmadığı takdirde artırımdan sağlanan kazanımların süratle eriyebileceği manasına geliyor.

Enflasyon rekor düzeye ulaştı

Şubat ayında İran’da enflasyon yüzde 68,1’le İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştı. Gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 110 arttı, ekmek ve tahıllarda artış yüzde 142’ye, ette yüzde 117’ye, yemeklik yağda ise yüzde 207’ye ulaştı.

Son on yılda fiyatlar, ABD doları karşısında gerçek alım gücü bakımından yüzde 300’ün üzerinde eridi. Yüzde 60’lık artırım, milyonlarca İranlı çalışana kısa vadeli bir nefes aldırsa da uzmanlara nazaran yaptırımları ve para ünitesindeki çöküşü dizginleyecek yapısal ıslahatlar olmadan tesiri süratle sönümlenecek.

1940’larda yaşanan işgal sırasında da İran iktisadı ağır darbe almış, tedarik zincirleri çökmüş, mallara el konulmuş ve enflasyon denetimden çıkmıtı. 1942-43’te kıtlık yaşanırken, on binlerce kişi açlık ve hastalık nedeniyle hayatını kaybetmişti.