ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik ataklarıyla başlayan çatışmalar, Orta Doğu genelinde ekonomiyi sarsmaya devam ediyor. Savaşın 21’inci gününde sırf turizm tarafındaki kaybın 12 milyar doları geçtiği hesaplanıyor.
Bölgede güç, ticaret ve lojistik başta olmak üzere birçok dal yavaşlarken, en sert darbe turizm ve havacılık alanında hissedildi.
Günlük yüz milyonlarca dolarlık kayıp
Dünya Seyahat ve Turizm Kurulu (WTTC) datalarına nazaran, milletlerarası ziyaretçi harcamalarındaki düşüş günlük en az 600 milyon dolar düzeyinde.
Ortaya çıkan tabloda, 21 günlük süreçte turizm gelirlerinde 12 milyar doların üzerinde kayıp yaşandı. Lakin bu sayıya uçuş iptalleri, artan maliyetler ve ilişkili dallardaki ziyanlar dahil değil. Bu nedenle toplam ekonomik tesirin çok daha yüksek olduğu bedellendiriliyor.
Havacılıkta pandemi sonrası en büyük kriz
Çatışmaların başlamasıyla birlikte hava alanlarının kapanması ve artan güvenlik riskleri, global havacılıkta önemli aksamalara yol açtı. Yalnızca birinci 24 saatte 3 bin 400’den fazla uçuş iptal edilirken, sonraki günlerde de iptal ve gecikmeler sürdü.
Birçok Avrupa merkezli hava yolu şirketi Orta Doğu seferlerini azaltırken kimileri büsbütün askıya aldı. Türk Hava Yolları ve Pegasus da riskli bölgelere uçuşlarını süreksiz olarak durdurdu. Savaş sonrası kriz, Avrupa-Asya-Afrika çizgisindeki uçuş ağını direkt etkileyerek global çapta gecikme ve maliyet artışı yarattı.
Bölgesel hava merkezleri önemli halde etkilendi
Dubai, Abu Dabi ve Doha üzere global transit merkezlerde operasyonlar aksadı. Olağanda günlük yüz binlerce yolcuya hizmet veren bu merkezlerde uçuşlar kesintiye uğradı.
Özellikle Dubai Memleketler arası Havalimanı’nda operasyonlarda vakit zaman önemli aksamalar yaşandığı bildirildi. Katar’da ise hava alanının kapanması kontaklı uçuşları direkt etkiledi.
Rezervasyonlar iptal edildi, talep düştü
Turizm tarafında güvenlik tasaları ve ulaşım problemleri nedeniyle rezervasyon iptalleri sürat kazandı. Dubai başta olmak üzere birçok kentte oteller doluluk oranlarını korumak için indirimlere yöneldi. Kuveyt ve Bahreyn’de turizm faaliyetleri yavaşlarken, birtakım tesisler tahliye bekleyen yabancılar tarafından kullanıldı.
“Güvenli liman” algısı zayıflıyor
Son yıllarda lüks turizm ve iş seyahatlerinin merkezi haline gelen Dubai ve Abu Dabi’nin inançlı destinasyon algısı da önemli halde ziyan gördü. Mart ayı üzere ağır bir periyotta beklenen turist hareketliliği gerçekleşmezken, ziyaretçilerin alternatif rotalara yöneldiği belirtiliyor.
207 milyar dolarlık gaye tehlikede
Çatışmalar öncesinde Orta Doğu’nun 2026 yılında turizmden 207 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyordu.
Ancak mevcut tablo, bu amacın önemli halde riske girdiğini gösteriyor. Günlük kayıpların devam etmesi halinde bölge ekonomilerinde ek milyarlarca dolarlık ziyan oluşabileceği tabir ediliyor.
Suudi Arabistan’ın turizm planları sekteye uğradı
Turizm yatırımlarıyla iktisadını çeşitlendirmeye çalışan Suudi Arabistan da gelişmelerden olumsuz etkilendi.
“Vizyon 2030” kapsamındaki projelerde yavaşlama görülürken, hava alanı kısıtlamaları milletlerarası uçuşları aksattı. Mekke ve Medine’de bile ziyaretçi sayısında düşüş yaşandığı belirtiliyor.
