ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı taarruzlar ile İran’ın misillemeleri üçüncü haftasında devam ederken bu ülkelerle kontaklı ticari gemiler için Hürmüz Boğazı “fiilen” kapalı kalmaya devam ediyor.
Küresel güç piyasalarında yaşanan son gelişmeler, dünya iktisadı için yeni bir risk dalgasını gündeme taşıdı. Orta Doğu’da artan askeri tansiyon ve Hürmüz Boğazı’nda petrol trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi, fiyatları süratle üst taşıdı.
Uluslararası değerlendirmelere nazaran, petrol fiyatlarının uzun müddet varil başına 100 dolar düzeyinde kalması durumunda global iktisatta yaklaşık 500 milyar dolarlık bir şok yaşanabilir.
Hürmüz Boğazı krizi piyasaları sarstı
Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, arz telaşlarını doruğa taşıdı. Günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrol akışının sekteye uğraması, piyasada önemli bir daralma beklentisi yarattı.
Uluslararası Enerji Ajansı, bu süreçte günlük yaklaşık 10 milyon varillik arzın devre dışı kalabileceğini belirtirken, bu durumun petrol piyasası tarihindeki en büyük kesintilerden biri olabileceğine dikkat çekti.
Fiyatlar sert yükseldi, enflasyon baskısı artıyor
Saldırılar öncesinde 73 dolar düzeyinde olan Brent petrolün varil fiyatı, kısa müddette 114 doların üzerine çıkarak son yılların en yüksek düzeyine ulaştı. Şu an fiyatlar 100 dolar bandına yakın seyrediyor.
Bu yükseliş sadece güç maliyetlerini değil, birebir vakitte global tedarik zincirlerini de olumsuz etkiliyor. Artan güç fiyatları, enflasyonist baskıları güçlendirerek birçok iktisatta büyüme üzerinde aşağı istikametli risk oluşturuyor.
Küresel büyüme yavaşlayabilir
Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton’a nazaran, petrol fiyatlarının bir yıl boyunca 100 dolar düzeyinde kalması halinde global büyüme önemli halde ziyan görebilir.
Coulton, bu senaryoda dünya gayrisafi yurt içi hasılasının dört çeyrek sonunda yaklaşık yarım puan daha düşük olabileceğini ve bunun yaklaşık 500 milyar dolarlık ekonomik kayba karşılık geldiğini tabir etti.
Ancak mevcut beklentiler, fiyat artışının kalıcı olmayabileceği istikametinde. Hürmüz Boğazı’nın tekrar açılması halinde fiyatların süratli halde gerileyebileceği öngörülüyor.
Körfez ülkeleri baskı altında
Enerji piyasasındaki dalgalanma, yalnızca petrol ithalatçılarını değil, ihracatçı ülkeleri de etkiliyor. Körfez ülkeleri, ihracat kesintileri nedeniyle gelir kaybı yaşarken, ithalatçı ülkeler ise artan maliyetler nedeniyle baskı altında kalıyor.
Özellikle LNG üretiminde yaşanan aksaklıklar ve bölgedeki ticari faaliyetlerin sekteye uğraması, global emtia fiyatlarında da yükselişi beraberinde getiriyor.
