Orta Doğu’da patlak veren savaş 3. haftasında genişleyerek devam ederken, taraflar ateşkese yanaşmıyor. Global ekonomiyi ve güç piyasalarını alt üst eden çatışmalar, tarihi bir dönüm noktasına işaret ederken milyarder yatırımcı Ray Dalio’dan da dikkat çeken bir kıymetlendirme geldi.

Dalio, hem savaşın hem de Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanmanın ABD’nin dünya nizamındaki hakimiyetini sona erdirebilecek bir kırılma noktası olduğunu savunurken, imparatorlukların çöküş süreçleriyle mevcut tablo ortasındaki benzerliklere dikkat çekti.

‘Süveyş Krizi’ hatırlatması

Dalio, Substack’teki makalesinde 1956’daki Süveyş Krizi’ne atıfta bulunarak, İngiltere’nin o periyotta yaşadığı stratejik hezimetin “Britanya İmparatorluğu’nun sonu” olduğunu hatırlattı.

ABD’nin emsal bir imtihanla karşı karşıya olduğunu belirten Dalio, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin engellenmesi yahut bu geçişlerde dolar dışı para ünitelerinin bilhassa Çin yuanının kullanılmaya başlanmasının, ABD’nin global ekonomik gücüne indirilmiş en büyük darbe olacağını vurguladı.

Çöküşün işaretleri

“Büyük Döngü” olarak isimlendirdiği teorisinde, yükselen ve çöken imparatorlukların ortak özelliklerine işaret eden Ray Dalio, ABD’nin şu an bu döngünün riskli bir kademesinde olduğunu belirterek çöküşü tetikleyebilecek üç ana ögesi şöyle sıraladı:

-ABD iktisadının sürdürülemez borç yükü ve doların satın alma gücündeki aşınma.
-ABD içindeki siyasi kutuplaşmanın ve toplumsal tansiyonun, dış tehditlere karşı ülkeyi kırılgan hale getirmesi.
-İran üzere bölgesel güçlerle girilen maliyetli savaşların, ABD’nin askeri ve ekonomik kaynaklarını tüketmesi.

Doların tahtı sallantıda mı?

Dalio’nun tahlilinde en dikkat cazibeli noktalardan biri, petrol ticaretinde doların baypas edilmesi senaryosu oldu. Şayet Hürmüz Boğazı’ndan geçişler için İran yahut bölgedeki öbür aktörler Çin yuanı üzere alternatif para ünitelerini koşul koşarsa, bu durumun “petrodolar” sistemini çökerteceğini söz etti.

Dalio’ya nazaran, doların rezerv para ünitesi statüsünü kaybetmesi, ABD’nin borçlarını finanse edememesi ve global gücünün birdenbire buharlaşması manasına gelebilir.

“Yatırımcılar hazırlıklı olmalı”

Dalio, bu sürecin yalnızca jeopolitik bir kriz değil, tıpkı vakitte büyük bir servet transferi devri olduğunu belirterek yatırımcıları uyardı. Mevcut dünya tertibinin “çatırdadığını” tabir eden milyarder yatırımcı, çeşitlendirilmiş bir portföyün ve gerçek varlıkların, bu tıp sistemik değişim devirlerinde hayatta kalmak için kritik olduğunu kelamlarına ekledi.