1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. hususu kapsamında, enflasyon amacına ulaşılamaması halinde sapmanın nedenlerini ve alınacak tedbirleri hükümete yazılı olarak bildirmekle yükümlü olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2025 yılına ait açık mektubunu yayımladı.

Mektupta, 2024 yılı haziran ayında başlayan dezenflasyon sürecinin 2025’te de devam ettiği, sıkı nakdî duruş, finansal şartlardaki sıkılık ve talep şartlarındaki dengelenmenin bu süreci desteklediği vurgulandı. Lakin arz taraflı gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılık ve enflasyon beklentilerinin amaçlarla tam uyumlu seyretmemesinin dezenflasyonun suratını sınırladığı tabir edildi.

Merkez Bankası’nın açıklamaları şöyle:

1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. unsuru uyarınca, enflasyon gayesine ulaşılamaması halinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) amaçtan sapmanın nedenlerini ve alınması gereken tedbirleri Hükümet’e yazılı olarak bildirmesi ve kamuoyuna açıklaması gerekmektedir. 2025 yılı enflasyonu, maksat etrafında konulan belirsizlik aralığının üzerinde gerçekleşmiştir. Bu mektupta, kelam konusu sapmanın nedenleri ile enflasyonun tekrar maksat patikasına yaklaştırılması hedefiyle uygulanan ve uygulanacak siyasetler özetlenmektedir. 2025 yılında Enflasyonu Belirleyen Ögeler 2024 yılı haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci 2025 yılında da devam etmiş; sıkı nakdî duruş, finansal şartlardaki sıkılık ve talep şartlarındaki dengelenme bu süreci desteklemiştir. Bununla birlikte arz taraflı gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve beklentilerin maksatlarla tam uyumlu seyretmemesi dezenflasyonun suratını sınırlamıştır. Global emtia fiyatları yılın birinci yarısında enflasyon görünümünü desteklemiş; güç ve ziraî emtia fiyatlarındaki gerileme olumlu katkı sağlamıştır. Jeopolitik gelişmelere bağlı güç fiyat oynaklığı ve birtakım metal fiyatlarındaki artışlar dönemsel maliyet baskıları oluşturmuştur. Global arz zincirlerindeki olağanlaşma ve nakliyat maliyetlerindeki düşüş bu tesirleri kısmen dengelemiştir.

Kuraklık ve don besin fiyatlarını üst çekti

Yurt içi arz şartlarında bilhassa kuraklık ve don hadiseleri besin fiyatları kanalıyla enflasyon üzerinde üst taraflı baskı yaratmıştır. Bitkisel üretimdeki düşüşler üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalarına neden olmuş; bu gelişmeler beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini süreksiz olarak yavaşlatmıştır. Besin fiyatlarındaki bu oynaklık, enflasyonun ana eğiliminde süreksiz bozulmalara yol açarken yılın son aylarında ölçülü seyreden hava şartları ile birlikte bu tesirlerin kısmen zayıfladığı izlenmiştir.

2025 yılında döviz kuru gelişmelerinin enflasyon üzerindeki tesiri geçmiş periyotlara kıyasla daha hudutlu kalmıştır. Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve talep şartlarının dezenflasyonist seviyede kalması kur geçişkenliğini sonlandırmıştır. Geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin güçlü olduğu kira ve eğitim üzere hizmet kalemlerinde fiyat artışları yüksek seyretmiştir. Bu kalemlerde geçmiş periyotta uygulanan tavan fiyat düzenlemelerinin akabinde gözlenen telafi edici fiyat ayarlamaları da yıllık artış oranlarının yüksek gerçekleşmesine katkı sağlamıştır. Bununla birlikte bilhassa kira enflasyonunda düşüş yıl sonuna hakikat daha besbelli hale gelmiştir. Hizmet kümesinde fiyat artışlarının genele yayılan bir görünüm arz etmesi, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemeyi yavaşlatmıştır. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda yıl içinde yapılan ayarlamalar da enflasyon üzerinde tesirli olmuştur. Bilhassa tütün eserleri, doğal gaz ve şebeke suyu kalemlerindeki fiyat gelişmeleri öne çıkmıştır.

Talep şartları dezenflasyonu destekledi

Talep şartları yıl genelinde dezenflasyonist düzeylerde seyretmiştir. Zelzele sonrası konut inşaatına bağlı faaliyetler ile birtakım sağlam tüketim kalemlerindeki eğilimler nedeniyle talepteki dengelenme kademeli gerçekleşmiştir.

Enflasyon beklentileri birçok kesim için yıl boyunca gerileme eğilimi göstermekle birlikte, maksatların üzerinde seyretmeye devam etmiştir. Bu durum dezenflasyonun suratını sınırlamıştır. Enflasyon beklentilerinde gözlenen güzelleşme, para siyasetinin orta vadeli aktifliğini desteklemiştir. Fakat, beklentilerdeki düzgünleşme suratının hudutlu kalması dezenflasyon sürecinin sürekliliği açısından değerini korumuştur.

Mali disiplin dezenflasyona katkı verdi

2025 yılında mali disiplinin korunması ve para siyaseti ile sağlanan güçlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine kıymetli katkı sağlamıştır. Bütçe açığının ulusal gelire oranı yüzde 2,9 olarak gerçekleşmiştir.

Genel olarak değerlendirildiğinde, 2025 yılında enflasyonun maksadın üzerinde gerçekleşmesinde fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin gayelerle ahenginin hudutlu kalması ile dönemsel arz şokları tesirli olmuştur. Buna karşılık, sıkı nakdî duruş, finansal şartlardaki sıkılık ve talep şartlarındaki dengelenme dezenflasyon sürecini desteklemiş; yılın son çeyreğinde enflasyonun ana eğiliminde besbelli bir düzgünleşme sağlanmıştır.

Fiyat İstikrarını Sağlama Yolunda İzlenmekte Olan Para Siyaseti Stratejisi TCMB, 2025 yılı boyunca para siyaseti duruşunu, enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak biçimde belirlemiştir. Bu çerçevede para siyaseti kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla verilmiştir.

TCMB, ocak ve mart aylarında siyaset faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını toplamda 500 baz puan indirerek yüzde 42,5 düzeyine getirmiştir. Mart ayı ortasında finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümü açısından oluşturabileceği riskleri sınırlamak için, gecelik vadede borç verme faiz oranı yüzde 46’ya yükseltilmiştir. Ayrıyeten bir hafta vadeli repo ihalelerine bir müddet orta verilmiş ve fonlama gecelik borç verme faiz oranından yapılmıştır. Nisan ayında TCMB, finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyonun ana eğilimi üzerindeki tesirlerine dikkat çekmiş ve siyaset faizini yüzde 46’ya; gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 49’a, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 44,5’e yükseltmiştir. Bununla birlikte, bir haftalık repo ihalelerine tekrar başlanacağını duyurmuştur. TCMB, siyaset faizini haziran ayında sabit tutmuş, takip eden devirde ise toplam 800 baz puanlık indirimle 2025 yılı aralık ayı prestijiyle yüzde 38’e düşürmüştür. TCMB, 2026 yılı ocak ayında sonlu bir indirim ile siyaset faizini yüzde 37 düzeyine getirmiştir.

Makroihtiyati adımlar sürdü

Piyasa sisteminin fonksiyonelliğini artırmak, makro finansal istikrarı güçlendirmek ve mali transfer sistemini desteklemek hedefiyle TCMB makroihtiyati siyaset uygulamalarına 2025 yılında da devam etmiştir. Makroihtiyati siyaset çerçevesinde, kur muhafazalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat hissesinin artırılmasına yönelik uygulamalar mali transferi desteklemiştir. Kredi gelişmeleri yakından izlenmiş; öngörülen patikadan sapma riskine karşı gerekli önlemler devreye alınmıştır.

TCMB’nin temel maksadı fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Enflasyon görünümünde bariz bir bozulma olması hâlinde para siyaseti duruşu sıkılaştırılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda ise ek makroihtiyati adımlar devreye alınacaktır.

Enflasyon ve para siyasetine dair gelişmeler ile orta vadeli varsayımlarımızı kapsamlı bir formda ele alan ve 12 Şubat tarihinde İnternet sitemizde yayımlanan “2026 Enflasyon Raporu-I” ile kısa ve orta vadede enflasyon gayesine ulaşmak için uygulanacak para siyasetini daha ayrıntılı olarak açıklayan “2026 Para Politikası” metni ilişikte bilginize sunulmaktadır.