IEA’nın açıklamasına nazaran, kurumun 32 üye ülkesinin 400 milyon varillik stratejik petrol rezervinin piyasanın kullanımına açılmasına ait 11 Mart’ta mutabakata varmasının akabinde, ülkeler kişisel uygulama planlarını IEA’ya sundu.

Bu kapsamda, kelam konusu acil durum stokları kısa müddette piyasaya sürülecek. Ülkelerin planlarına nazaran, Asya-Okyanusya’daki IEA üyesi ülkeler stoklarını piyasaya “hemen” sunacak. Amerika kıtası ve Avrupa’daki IEA üyesi ülkelerin stokları ise bu ayın sonundan itibaren piyasaya verilmeye başlanacak.

IEA üyesi ülkelerin piyasanın kullanımına açmak üzere mutabakata vardığı toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunun yüzde 72’sini ham petrol, yüzde 28’ini ise petrol eserleri oluşturuyor.

Bu stokların 172,2 milyon varilini ABD’nin stratejik petrol rezervleri oluştururken, Asya-Okyanusya ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden 66,8 milyon varil, sanayi stoklarından ise 41,8 milyon varil piyasaya sürülecek.

Avrupa’nın stratejik petrol rezervlerinden ise 32,7 milyon varil, sanayi stoklarından 74,8 milyon varil hür bırakılacak. Ayrıyeten, Kanada’nın yerli üreticilerinden sağlayacağı 23,6 milyon varil petrol de kelam konusu teşebbüsü desteklemek üzere piyasanın kullanımına sunulacak.

IEA üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerinden 400 milyon varili piyasaya sürme kararı

IEA Başkanı Fatih Birol, geçen hafta, IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek ölçüde stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda muahedeye vardığını açıklamıştı.

Karar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak hücumları sonrası İran’ın misilleme olarak bu ülkelerle temaslı gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişi fiilen kapatması ve petrol piyasalarında meydana gelen arz şokunun akabinde alındı.

Dünyadaki günlük petrol talebinin yüzde 20’sinin (günlük yaklaşık 20 milyon varil) taşındığı Hürmüz Boğazı’ndan taşınan ham petrol ve petrol eserlerinin durma noktasına gelmesi, petrol fiyatlarında sert sıçramalara yol açtı.

IEA tarihindeki 6’ncı stratejik rezerv kullanımı

IEA üye ülkelerinin koordineli biçimde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974’te kurulan kurumun tarihinde bu kapsamdaki 6’ncı karar olma özelliğini taşıyor. Daha evvelki kararlar, 1991, 2005, 2011 ve iki defa 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı başladığında alınmıştı.

IEA üye ülkeleri, net petrol ithalatının 90 gününe eş kıymet ölçüde acil durum petrol stoku bulundurmakla yükümlü. Bu rezervler, petrol arzında önemli bir kesinti yaşanması durumunda talebi karşılamaya yardımcı olmak ve mümkün aksamalara karşın global iktisadın işleyişini sağlamak maksadıyla tutuluyor.

IEA üyelerinin mevcut durumdaki 1,2 milyar varili aşan acil durum stokunun yanı sıra hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil daha sanayi stoku bulunuyor.

Bu stoklar çoklukla rafineriler ve petrol ithalatçıları da dahil olmak üzere büyük tedarikçiler tarafından tesislerde depolanıyor.