Orta Doğu’da savaş 4. hafta­sına girerken iki taraf da maksatlarına güç ve su tesisle­rini koydu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Yöneticisi Fa­tih Birol, Orta Doğu’da dokuz ül­kedeki 40’tan fazla güç tesi­sinin savaş nedeniyle “ciddi ve­ya çok ciddi” hasar gördüğünü açıkladı. Birol bu zararın çatış­ma sona erdikten sonra da küre­sel tedarik zincirlerindeki aksa­maları uzatabileceğini söyledi.

1970 ve 2022 krizinin toplamına eşit

Halihazırda çatışmalar petrol ve gaz fiyatlarını rekor seviye­lere taşırken Birol, mevcut du­rumun 1970’lerdeki iki büyük petrol krizi ve Rusya’nın Ukray­na’yı işgalinden sonra yaşanan 2022 doğal gaz krizinin topla­mına muadil olduğunu söyle­yerek, “Sadece petrol ve doğal­gaz değil, petrokimya, gübre, kükürt, helyum üzere global iktisadın hayati damarların­dan kimileri da sekteye uğradı ve bu durum global iktisat için önemli sonuçlar doğuracak” dedi. Birol, bölgeden gelen ham pet­role bağımlı olan Asya’nın bu krizin ön saflarında yer aldığını, yakıt ihracatını kısıtlama kararı alan Çin’in de tüm dünyayla bir­likte güç kriziyle yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Her ülke ön­celikle kendi iç çıkarlarını gö­zeteceğini belirten Birol, “An­cak bu türlü bir durumda, münasebet olmaksızın önemli ihracat kısıt­lamaları getirmek, milletlerarası toplumdan olumlu puan kazan­dırma” diye konuştu.

Tek tahlil Hürmüz’ün açılması

IEA, mart başında savaşın neden olduğu arz şoklarını ha­fifletmek ve fiyat artışlarını denetim altına almak için stra­tejik petrol rezervlerinden 400 milyon varil petrolün piyasaya salınacağını duyurmuştu. Birol, savaşın uzaması durumunda ek petrol rezervlerinin de piyasa­ya sürülebileceğini söyledi. An­cak Hürmüz’deki trafiğin dur­ma noktasına geldiğini belirten Birol, yakıt tedarikindeki aksa­malara tek kalıcı tahlilin bo­ğazın yine açılması olduğu­nu vurguladı.

“Gemiler sigorta tasası nedeniyle bekliyor”

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı kapalı değil. Gemiler, sizin başlattığınız keyfi savaş nedeniyle sigorta şirketlerinin duyduğu telaş yüzünden tereddüt ediyor, İran yüzünden değil. Hiçbir sigorta şirketi ve hiçbir İranlı daha fazla tehditle etkilenmeyecek. Hürmet göstermeyi deneyin. Seyrüsefer özgürlüğü, ticaret özgürlüğü olmadan var olamaz. Her ikisine de hürmet gösterin, aksi halde hiçbirini beklemeyin” tabirlerini kullandı.

İran: Kaideli geçiş mümkün

İran Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği ve seyrüsefer emniyetine ait yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İran’ın milletlerarası hukukun temel unsurlarına bağlı bir devlet olarak her vakit denizlerde güvenlik ve emniyetin sağlanmasına ve özgür deniz ticaretinin korunmasına değer verdiği belirtildi. Bu kapsamda, bilhassa Basra Körfezi, Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgedeki deniz alanlarında bu prensiplerin uygulanmasına bağlı kalındığı söz edildi. Açıklamada, “İran, yasal müdafaa kapsamında gerekli tedbirleri alırken, ABD’nin bölgedeki askeri imkanlarını berbata kullanımını engellemek için önlemler uygulamıştır. Bu çerçevede, daha evvel de açıklandığı üzere Hürmüz Boğazı kapatılmamış olup, deniz trafiği milletlerarası düzenlemelere ve mevcut savaş şartlarından kaynaklanan mecburî önlemlere uygun biçimde devam etmektedir” sözlerine yer verildi. İran Dışişleri Bakanlığı, İran’a yönelik saldırılara katılmayan ülkelere ilişkin gemilerin, güvenlik kurallarına uymaları ve Tahran ile uyum sağlamaları halinde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabileceğini açıkladı.

Rusya lideri Putin’den ‘krizi fırsata çevirin’ bildirisi

Küresel güç fiyatları savaşla birlikte sert yükselişe geçerken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den krizi kâra çeviren petrol ve doğal gaz şirketlerine dikkat çeken bir talimat geldi. Rus önder güç devlerine elde edilen yararların borçların kapatılması için kullanılması gerektiğini söyledi.

Putin, global güç fiyatlarındaki artışla birlikte gelirlerinde yükseliş kaydedilen Rus güç şirketlerine ait konuşarak, “Rus petrol ve doğal gaz şirketleri, artan global hidrokarbon fiyatlarından elde ettikleri ek gelirleri borç yüklerini azaltmak için kullanmayı düşünmelidir. Bu olgun bir karar olurdu” sözünü kullandı.