Orta Doğu’da savaş 4. haftasına girerken ABD Başkanı Donald Trump Hürmüz Boğazı açılmazsa İran’ın güç altyapısının yok edileceği tehdidinde bulundu. Trump’ın Tahran idaresine verdiği 48 saatlik müddet dolmak üzereyken İran da güç tesislerinin vurulması halinde bölgedeki tüm ABD müttefeki ülkelerin güç altyapılarının legal gaye olacağını ilan etti.
40’tan fazla güç tesisi yerle bir
İki taraf da güç şokuna neden olan kritik tesisleri hedef alırken, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) İcra Yöneticisi Fatih Birol Orta Doğu’da dokuz ülkedeki 40’tan fazla güç tesisinin savaş nedeniyle “ciddi yahut çok ciddi” hasar gördüğünü açıkladı. Birol bu zararın çatışma sona erdikten sonra da global tedarik zincirlerindeki aksamaları uzatabileceğini söyledi.
1970 ve 2022 krizinin toplamına eşit
Halihazırda çatışmalar petrol ve gaz fiyatlarını rekor düzeylere taşırken Birol, mevcut durumun 1970’lerdeki iki büyük petrol krizi ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra yaşanan 2022 doğal gaz krizinin toplamına muadil olduğunu söyledi, “Sadece petrol ve doğalgaz değil, petrokimya, gübre, kükürt, helyum üzere global iktisadın hayati damarlarından kimileri da sekteye uğradı ve bu durum global iktisat için önemli sonuçlar doğuracak” dedi.
Çin’in ihracat kısıtlamaları
Birol, bölgeden gelen ham petrole bağımlı olan Asya’nın bu krizin ön saflarında yer aldığını, yakıt ihracatını kısıtlama kararı alan Çin’in de tüm dünyayla birlikte güç kriziyle yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Her ülke öncelikle kendi iç çıkarlarını gözeteceğini belirten Birol, “Ancak bu türlü bir durumda, münasebet olmaksızın önemli ihracat kısıtlamaları getirmek, milletlerarası toplumdan olumlu puan kazandırma” dedi.
Rekor rezerv piyasaya salındı
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), mart başında savaşın neden olduğu arz şoklarını hafifletmek ve fiyat artışlarını denetim altına almak için stratejik petrol rezervlerinden 400 milyon varil petrolün piyasaya salınacağını duyurmuştu. Birol, savaşın uzaması durumunda ek petrol rezervlerinin de piyasaya sürülebileceğini söyledi. Lakin Hürmüz’deki trafiğin durma noktasına geldiğini belirten Birol, yakıt tedarikindeki aksamalara tek kalıcı tahlilin boğazın yine açılması olduğunu vurguladı.
