Birol, IEA’nın Paris’teki merkezinde yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki tansiyondan etkilenenlere başsağlığı diledi.

Orta Doğu’daki savaşın dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük tedarik kesintisini yarattığını belirten Birol, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı olması nedeniyle piyasada devre dışı kalan petrol ölçüsünün 1973’teki petrol krizi ve sonrasında görülen tüm kesintilerden daha yüksek olduğunu açıkladı.

Birol, Orta Doğu’daki tansiyonun doğal gaz piyasası açısından da büyük zorluklar oluşturduğunu lisana getirerek, piyasadaki tedarik kısıtlarının güç güvenliği ve global iktisat için değerli sonuçları olduğunu anlattı.

IEA üye ülkelerinin petrol piyasasındaki tedarik kesintisine karşı geçen hafta acil durum petrol stoklarından 400 milyon varili piyasanın kullanımına açma konusunda mutabakata vardığını anımsatan Birol, bu ölçünün IEA tarihindeki en büyük stratejik petrol rezerv kullanımı olduğunu kaydetti.

Birol, bu kararın piyasalarda ekonomik bir tesirinin olduğunu ve petrol fiyatlarının geçen haftaya nazaran daha düşük seyrettiğini belirterek, “Ancak geçen hafta söylediğimi tekrar ediyorum, petrol ve gazın istikrarlı akışına geri dönmenin en değerli şartı, Hürmüz Boğazı’ndan geçişin tekrar başlamasıdır.” dedi.

Petrol tedarikindeki kesintinin gelişmekte olan ve Asya ülkeleri başta olmak üzere tüm ekonomileri ve tüketicileri etkilediğini vurgulayan Birol, şöyle konuştu:

“Enerji arzı üzerindeki en büyük ve en acil tesirler Asya’da hissediliyor. Arz kesintilerinden en çok etkilenen tüketiciler ve fiyat artışlarından en fazla etkilenenler, Güney ve Güneydoğu Asya’daki gelişmekte olan ekonomiler. Bu bölgelerde yalnızca nakliyecilik için değil, tıpkı vakitte mutfak yakıtları, yani yemek pişirme için LPG temini konusunda da acil tedbirler uygulanıyor. Etkilenenler yalnızca tüketiciler değil. Orta Doğu’daki değerli üreticiler, örneğin Irak, artık temel mali gelir kaynaklarının büyük bir kısmından yoksun bırakılmış durumda. Karşı karşıya olduğumuz durum bu.”

“Boğaz yarın açılsa bile ticaretin toparlanması vakit alacak”

Birol, IEA’nın stratejik petrol stoklarından 400 milyon varil kullanılması sürecine ait, “Şu anda ben konuşurken, IEA’nın teşebbüsü sayesinde, stratejik petrol rezervlerinden Asya piyasasına akış başladı. Bunlara ek olarak, IEA acil durum petrol stoklarından daha fazla petrol ve petrol eseri piyasaya sürülmeye devam ediyor.” dedi.

Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelerin acil durum stoklarından 100 milyon varilin üzerinde ve Avrupa ülkelerinin de emsal bir ölçüde petrolü piyasanın kullanımına açmak üzere IEA kararına katıldığını anımsatan Birol, Amerika kıtasından 170 milyon varilin üzerinde petrol rezervi geleceğini ve 20 milyon varili aşan üretim artışı olacağını söyledi.

Birol, tüm üye ülkelerle uyum halinde olduklarını belirterek, “IEA üye ülkelerinin bu büyük ölçüdeki petrol rezervini kullanıma açmasına karşın, hala çok fazla stokumuz mevcut. Mevcut stokların hür bırakılması tamamlandığında, IEA üye ülkelerinin hükümet ve hükümet yükümlülüğü altındaki endüstriyel stokları sırf yaklaşık yüzde 20 azalmış olacak. Hala 1,4 milyar varilden fazla stok kalacak ki, bu da gerektiğinde daha fazlasını yapabileceğimiz manasına geliyor.” diye konuştu.

Öte yandan, petrol piyasasındaki arz kesintisine ait durumun daha uzun sürmesine karşı hazırlıklı olunması gerektiğine işaret eden Birol, “Hürmüz Boğazı yarın yine açılsa bile, IEA iddialarına nazaran, global güç ticaretinin toparlanması vakit alacak.” ihtarında bulundu.

IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı

IEA Başkanı Birol, geçen hafta, IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek ölçüde stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda mutabakata vardığını açıklamıştı.

Karar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak hücumları sonrası İran’ın misilleme olarak bu ülkelerle irtibatlı gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişi fiilen kapatması ve petrol piyasalarında meydana gelen arz şokunun akabinde alındı.

Dünyadaki günlük petrol talebinin yüzde 20’sinin (günlük yaklaşık 20 milyon varil) taşındığı Hürmüz Boğazı’ndan taşınan ham petrol ve petrol eserlerinin durma noktasına gelmesi, petrol fiyatlarında sert sıçramalara yol açtı.

IEA tarihindeki 6’ncı stratejik rezerv kullanımı

IEA üye ülkelerinin koordineli halde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974’te kurulan kurumun tarihinde bu kapsamdaki 6’ncı karar olma özelliğini taşıyor. Daha evvelki kararlar, 1991, 2005, 2011 ve iki sefer 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı başladığında alınmıştı.

IEA üye ülkeleri, net petrol ithalatının 90 gününe eş paha ölçüde acil durum petrol stoku bulundurmakla yükümlü. Bu rezervler, petrol arzında önemli bir kesinti yaşanması durumunda talebi karşılamaya yardımcı olmak ve mümkün aksamalara karşın global iktisadın işleyişini sağlamak gayesiyle tutuluyor.

IEA üyelerinin mevcut durumdaki 1,2 milyar varili aşan acil durum stokunun yanı sıra hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil daha sanayi stoku bulunuyor.

Bu stoklar ekseriyetle rafineriler ve petrol ithalatçıları da dahil olmak üzere büyük tedarikçiler tarafından tesislerde depolanıyor.