ABD kaynaklı istihbarat raporları, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki denetimini kısa vadede sona erdirmeyi planlamadığını ortaya koydu. Tahran idaresinin, global güç ticaretinin kalbinde yer alan bu stratejik noktayı ABD’ye karşı en güçlü koz olarak gördüğü belirtiliyor.

The Guardian’ın aktardığına nazaran İran, petrol fiyatlarını yüksek tutmak ve ekonomik baskıyı artırmak gayesiyle boğazdaki geçişleri sınırlamayı sürdürecek. Bu stratejinin, ABD Başkanı Donald Trump’ı devam eden çatışmadan avantajlı bir çıkışa zorlamayı hedeflediği tabir ediliyor.

Enerji çizgisi “silaha” dönüştü

Uzmanlara nazaran İran’ın Hürmüz üzerindeki atağı, klasik askeri güçten çok daha tesirli bir ekonomik baskı aracına dönüşmüş durumda. Dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği boğazda yaşanan aksamalar, petrol fiyatlarını son yılların doruğuna taşıdı.

Bu gelişme, bilhassa ABD’de enflasyon beklentilerini üst çekerken, yaklaşan orta seçimler öncesinde siyasi istikrarları de etkileyebilecek bir risk olarak görülüyor.

Askeri müdahale tahlil değil

Sahadaki askeri tablo ise boğazın zorla açılmasının kolay olmadığını gösteriyor. Uzmanlar, İran İhtilal Muhafızları’nın düşük maliyetli drone ve füze sistemleriyle ticari gemi trafiğini çarçabuk maksat alabileceğine dikkat çekiyor.

Uluslararası Kriz Grubu’ndan Ali Vaez’in “Bir ya da iki drone bile gemileri caydırmaya yeter” sözleri, bölgedeki riskin boyutunu ortaya koyuyor. Bu nedenle birçok memleketler arası taşıyıcı için Hürmüz çizgisi sigortalanamaz hale geldi.

İran’dan kalıcı plan: Geçiş fiyatları gündemde

İstihbarat değerlendirmelerine nazaran İran, mevcut durumu süreksiz bir krizden çıkararak kalıcı bir sisteme dönüştürmeyi hedefliyor. Eski CIA Yöneticisi Bill Burns, Tahran’ın boğazdan geçişler üzerinden gelir elde etmeyi planladığını belirtiyor.

Bu adımın, savaş sonrası yine yapılanma sürecinde finansman sağlamakla birlikte, İran’ın milletlerarası müzakerelerde elini güçlendirecek uzun vadeli bir strateji olduğu bedellendiriliyor.

ABD müttefikleri alana çağırıyor

Beyaz Saray cephesi boğazın tekrar açılacağına yönelik optimist bildiriler vermeye devam ederken, NATO ülkeleri ve Körfez devletlerinin deniz güvenliği operasyonlarına daha fazla katkı sunması gerektiğini vurguluyor.

Bu yaklaşım, ABD’nin ticaret yollarını teminat altına almak isterken direkt ve uzun periyodik bir kara savaşına girmekten kaçındığını gösteriyor.