Finansal okuryazarlığı artırmak, erken yaşta finansal şuur kazandırmak, finansal sisteme güveni ve iştiraki artırmak üzere maksatlarla 2012 yılında başlatılan ve 2018’den bu yana Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) öncülüğünde yürütülen Global Para Haftası, 176 ülkede eş vakitli düzenleniyor. Türkiye koordinasyonunu Sermaye Piyasası Konseyinin (SPK) yaptığı Küresel Para Haftası’nın açılış aktifliği için Hazine ve Maliye Bakanlığı, SPK, Borsa İstanbul ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) iş birliğinde gong merasimi düzenlendi. Üniversite öğrencilerinin katıldığı merasimde konuşan Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik, her yıl dünyanın birçok ülkesinde kutlanan Global Para Haftası’nın toplumun tüm kısımlarında finansal şuur ve farkındalığın artırmasını hedefleyen önemli bir memleketler arası teşebbüs olduğunu söyledi. Çelik, finansal okuryazarlık kavramının yalnızca bireylerin bütçelerini daha düzgün yönetmelerini sağlamadığını kaydederek, “Finansal okuryazarlık birebir vakitte sağlıklı, muteber ve kapsayıcı bir finansal sistemin yapı taşlarındandır. Bu kavram ülkemiz açısından da yadsınamaz bir ehemmiyete sahiptir” dedi.
Osman Çelik, son yıllarda dünya iktisadının artan jeopolitik tansiyonlar ve global finansal şartlardaki sıkılaşma üzere zorluklarla karşı karşıya kaldığını belirterek, Türkiye iktisadının global tüm aksiliklere karşın uygulanan iktisat programı sayesinde değerli mesafeler kat ettiğini söyledi. Kararlı bir dezenflasyon süreci yürüttüklerinin altını çizen Çelik, kelamlarını şöyle tamamladı: “Uygulanan para politikası, makro ihtiyati önlemler ve mali disiplin sayesinde finansal istikrar güçlenmiş, ekonomimizin şoklara karşı dayanıklılığı artmıştır. Bu süreçte ekonomimiz büyümesini sürdürmüş, 2025’te yüzde 3,6 büyümüştür. Böylelikle milli gelirimiz birebir yıl 1,6 trilyon dolar, kişi başına gelirimiz ise 18 bin dolar düzeylerine gelmiştir. Bir yandan ekonomimiz büyürken öbür yandan istihdamımız güçlü olarak seyrini korumaktadır.”
“Gençlerin parayı anlaması ve yönetmesi hayli önemli”
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan da toplumda her bireyin erken yaşlardan itibaren finansal mevzularda farkındalığa sahip olmasının ve yanlışsız kararlar verebilmesinin finansal istikrar için oldukça değerli olduğunu belirterek, Global Para Haftası’nın da bu kapsamda her yıl tüm dünyada finansal okuryazarlığın ehemmiyetine vurgu yaptığını söyledi. Gençlerin parayı anlamasının, yönetmesinin ve geleceğini planlamasının epeyce kıymetli olduğunu dile getiren Karahan, “Çünkü finansal hususlarda şuurlu bireyler demek, daha güçlü bireyler, daha güçlü kurumlar ve daha güçlü bir iktisat demek” diye konuştu. Paranın alışveriş kolaylığı, tasarruf imkanı ve fiyat karşılaştırması imkanı sağladığını kaydeden Karahan, paranın bu işlevlerini yerine getirmemesi halinde ticaretin, tasarrufun ve ekonomik kararların zorlaştığını, yüksek enflasyon döneminde bunların yaşandığını anlattı. Karahan, enflasyon ortamında insanların parayı elde tutmak yerine harcamak, döviz almak ya da öbür varlıklarda kıymetlendirmek istediğini lisana getirerek, bu davranış toplum geneline yayıldığında tasarrufun azaldığını, yatırımın zorlaştığını ve ekonomik istikrarın bozulduğunu söyledi.
Kısa müddette yüksek kazanç tehlikesi
Enflasyonun günlük hayatı bir modülü olduğunu ve etkilerinin yalnızca fiyatlarla hudutlu olmadığını lisana getiren Karahan, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Enflasyon birebir vakitte toplumun refahını çok derinden tesirler. Sağlıklı bir ekonomide kaynakların birçok üretime, yatırıma ve yenilikçi alanlara yönelir. Bu sayede yeni işletmeler kurulur, yeni teknolojiler geliştirilir, yeni istihdam alanları oluşur. Lakin yüksek enflasyon ortamında beşerler birden fazla vakit yatırıma değil, tasarruflarını müdafaaya odaklanır. Bu da ekonomik büyümeyi olumsuz tesirler.” Finansal sistemde yaşanan dijitalleşmenin büyük kolaylıklar sağlamanın yanı sıra kimi yeni riskleri de beraberinde getirdiğini kaydeden Karahan, “Çok kısa müddette yüksek kar vadeden tekliflere karşı dikkatli olmak gerekiyor. Zira finansal nitelikte aldatma gayeli formüller de dijital ortamda süratle yayılabiliyor” formunda konuştu.
“Hiçbir suretle yüksek çıkar vaatlerine inanmamalıyız”
SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise Global Para Haftası’nın, çocuklara ve gençlere erken yaşlardan itibaren şuurlu yatırım yapmanın ehemmiyetini vurgulamak, tasarruf alışkanlığı kazandırmak, emek ve üretimin pahasını anlatmak üzere pek çok konunun konuşulduğu ve tartışıldığı bir farkındalık kampanyası olduğunu söyledi. Finansal okuryazarlığın artırılmasına yönelik kendilerinin yaptığı çalışmalardan bahseden Gönül, “Çocukluk yaşlarından başlayarak bilhassa gençlerin birinci para kazanmaya başlayacağı vakitlere kadar kazanılan paranın biriktirilmesi ve harcanılması noktasında farkındalığın artırılması için gerekli eğitimleri vererek bunu yaygınlaştırmaya çalışıyoruz” dedi. Bu nedenle 2026 temasını ‘Akıllı Para’ olarak belirlediklerini aktaran Gönül, “Akıllı parayı kullanmak, akılcı bir biçimde kullanmak değer taşıyor. Hiçbir suretle yüksek çıkar vaatlerine inanmamamız ve bu tıp spekülatif hareketlerden uzak durulması gerektiğini defalarca söyledik.” tabirini kullandı. Gönül, finansal okuryazarlığın artırılmasının önemine işaret ederek, kelamlarını şöyle tamamladı: “Kurulumuz ile Ulusal Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından Global Para Haftası kapsamında hayata geçirilen projelerimizle yaklaşık 18 milyon gence ulaşmayı planlıyoruz.”
TSPB Yönetim Kurulu Başkanı Pamir Karagöz de 2012 yılında başlatılan Global Para Haftası aktiflikleri kapsamında bugüne kadar 176 ülkede 71 milyon çocuk ve gence ulaşılarak onlara finansal okuryazarlık konusunda çok bedelli bir farkındalık tohumu ekildiğini söyledi. Karagöz, şu değerlendirmelerde bulundu: “Amacımız çok net; gençlerimize kaynakları gerçek kullanmayı, şuurlu tüketimi, tasarruf kültürünü ve teşebbüsçü bir bakış açısını daha küçük yaşlardan itibaren aşılamak.”
Açığa satış yasağı devam edecek
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul AŞ hisse piyasalarında açığa satış süreçlerinin yasaklanmasına ve kredili sermaye piyasası süreçlerinin devamı müddetince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına ait önlem ve uygulamalara 27 Mart seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı. SPK, mevzuya ait duyuru yayımladı. Buna nazaran, Konsey, Borsa İstanbul AŞ hisse piyasalarında açığa satış süreçlerinin yasaklanmasına, kredili sermaye piyasası süreçlerinin devamı mühletince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına ait önlem ve uygulamalara 27 Mart seans sonuna kadar devam edilmesine karar verdi.
