Hüseyin VATANSEVER

Finansal kiralama ya da le­asing, yatırım mallarının edinilmesinde kullanılan kredili satın alma yolu olarak tanımlanıyor. Bu kapsamda ma­lın mülkiyeti finansal kiralama kontratı sona erene kadar ki­ralayan şirkette kalırken, kiracı ise maldan her türlü faydayı sağ­lama hakkını elde ediyor. Finan­sal kiralama mukavelesinin süre­si taraflarca hür formda be­lirlenebiliyorken, yatırımların finansmanının merkezde olduğu düşünüldüğünde finansal kirala­ma ekseriyetle uzun vadede yarar­lanılan bir model oluyor. Taşınır ya da taşınmaz malların birçoğu finansal kiralamaya bahis olabi­lirken yazılım paketleri üzere yatı­rım ögelerini bu formülle elde etmek mümkün.

Orta ve uzun vadeli yatırım kre­disi olarak da değerlendirilebile­cek finansal kiralama ile üretim makinelerinin geniş bir kısmında leasing sürecine özel olarak KDV oranı yüzde 1 olması kiralama ya­pan şirkete ayrıyeten avantaj sunar. Ayrıyeten finansal kiralama şirketi malın sahibi pozisyonuyla satın al­ma süreçlerini kendi ismine yürü­terek kiralama yapan şirkete ko­laylık sağlar. Bu kapsamda satıcı ile kontrat düzenlenmesi, itha­lat süreçlerinin takibi, eserin nakliyesi, sigorta süreçleri ve di­ğer müsaadeler finansal kiralama şir­keti tarafından gerçekleştirildi­ği için kiralama yapan şirket, iş yükünden kurtularak kendi ope­rasyonuna odaklanabilir. Varlı­ğa dayalı finansal tekniği olması sebebiyle finansal kiralama, ki­ralanan mülkiyeti leasing şirke­tine ilişkin olduğu için tıpkı zaman­da verilen krediye teminat oluş­turur. Tekrar finansal kiralamanın varlığa dayalı bir finansman yön­temi olması sayesinde kredinin kullanım alanı ve mukavele ko­nusu malın kiralayan yatırımcı­ya katkısı öngörülebilir olduğun­dan kredinin tahsis edilme süre­ci banka kredilerine kıyasla daha süratli oluyor.

İşlem hacmi 2025’te 309 milyar liraya ulaştı

Küresel boyutta yaşanan geliş­meler ve bunlara bağlı olarak olu­şan belirsizlikler, 2025 yılında ya­tırım ortamını etkiledi. Pek çok kesimde yatırımın finansmanı ve yatırımcının finansal kaynakla­ra erişimi en kıymetli mevzu olarak gündeme yer edindi. Türkiye’de ise bu şartlar altında finansal ki­ralama dalı, banka dışı finans sisteminin büyümesini destekle­yen stratejik bir alan hâline geldi. Bilhassa gerçek kesim yatırımları­nı destekleyen finansal kiralama, bilhassa KOBİ’lerin finansmana erişimini sağlayan bir alternatif olarak öne çıktı. Ayrıyeten 2025 yı­lı prestijiyle süreç hacmi ve etkin büyüklüğünde güçlü artışlar gö­rülmesi, bölümün finansal sis­tem içindeki değerinin giderek arttığına işaret ediyor. Finansal Kurumlar Birliği (FKB) tarafın­dan açıklanan 2025 yılına iliş­kin konsolide bilgilere nazaran birli­ğin temsil ettiği finansal kirala­ma, faktoring, finansman, varlık idare ve tasarruf finansman beş kesimde süreç hacmi 3,8 tril­yon liraya ulaştı. Bununla birlik­te 2025 yılında finansal kiralama bölümü, yüzde 69,6 oranında ar­tış kaydederek 309 milyar lira iş­lem hacmine ulaştı. Ayrıyeten finan­sal kiralama tarafında kelam konusu periyotta yüzde 60,3 oranında ar­tışla ulaşılan 536 milyar lira ak­tif büyüklük de dalın üretim yatırımlarının finansmanında güçlü pozisyonunu koruduğunun göstergesi oldu. Hâlihazırda de­vam eden jeostratejik gelişmeler, 2026 yılında da finansal kiralama modelinin firmalar için kıymetini koruyacağını gösteriyor.

Sürdürülebilirlik yatırımları ile yeşil leasing gündemde

Finansal kiralama dalının yakın gelecekte gündemine gel­mesi beklenen yatırım odaklı bü­yüme stratejileri ortasında yeşil fi­nansman ve teknolojik dönüşüm projelerinin geniş yer tutaca­ğı öngörülüyor. Bir başka deyişle leasing bölümünün gelişiminde ikiz dönüşümün belirleyici olaca­ğını söylemek mümkün. Bunun­la birlikte yeşil güç dönüşümü yatırımları da güç şirketlerinin yanı sıra kendi gücünü ürete­cek şirketler için yakın gelecek­te finansal kiralama alanında yer edinmesi bekleniyor. Global fi­nansal kiralama kesiminde gö­rülen yeşil leasing eğilimleri ara­cılığıyla elektrikli araçlar ve ye­nilenebilir güç ekipmanlarına yönelik yeşil kiralama teşebbüsleri ile çevresel, toplumsal ve yönetişim (ESG) gayeleri doğrultusunda sürdürülebilirlik yatırımlarının da gelişme göstereceği kestirim ediliyor.

Türkiye’nin finansal kiralama dalı, son yıllarda yapısal bir dönüşüm sürecine girdi. Son yıl­larda dijitalleşme ve finansman çözümlerindeki çeşitlenme ile birlikte leasing dalının ya­tırım finansmanındaki rolünü sürdürmesi bekleniyor. Özellik­le üretim yatırımları, güç ya­tırımları, teknoloji odaklı yatı­rımlar ve yeşil güç finansmanı leasing dalının öne çıkan ya­tırım alanları olmaya devam ede­cek. Gerçek kesimin rekabetçiliğini korumakta değer taşıyan bu yeni ve dönüştürücü alanlarda yatırım gereksiniminin devam etmesi, leasing finansmanına olan talebi destek­leyen temel ögeler ortasında yer alıyor.

İşlemlerde sanayi ve güç yatırımları öne çıkıyor

Türkiye’de leasing süreçlerinin büyük kısmı sanayi makineleri, iş ve inşaat makineleri ile ticari araçlar alanında ağırlaşıyor. Buna ek güç ekipmanları ve sıhhat teknolojileri de finansal kiralama modelinden daha çok yararlanıyor. Son yıllarda bilhassa yenilenebilir güç ekipmanları, üretim otomasyonu ve tarım teknolojileri alanlarında leasing finansmanına olan talebin arttığı görülüyor. Türkiye’de finansal kiralama dalının yatırım finansmanı içindeki hissesinin, gelişmiş ekonomilere kıyasla hala düşük düzeyde olduğu belirtilirken bu durum, bölüm için değerli bir büyüme potansiyeli olarak da görülüyor. Önümüzdeki devirde bilhassa finansal kiralama dalının endüstride dijital dönüşüm yatırımları, yenilenebilir güç projeleri, tarım teknolojileri ve KOBİ yatırımlarının finansmanı ile büyütmesi bekleniyor.