Ernst & Young (EY), Milletlerarası Finans Enstitüsü (IIF) işbirliğiyle global çapta 15’incisi gerçekleştirilen 2026 Global Bankacılık Risk İdaresi Araştırması’nın sonuçlarını paylaştı.

Şirketten yapılan açıklamaya nazaran, araştırma, bankacılık bölümünde üst seviye risk yöneticilerinin (CRO) günümüzde ve gelecek devirde karşılaşabileceği kritik zorlukları ortaya koyuyor.

IIF işbirliğiyle global çapta 31 ülkeden 101 bankanın iştirakiyle gerçekleştirilen araştırmaya nazaran, kredi ve finansal hata üzere klasik riskler yine yükselişe geçerken, siber tehditler, dijital dolandırıcılık ve yapay zekanın süratli benimsenmesine yönelik kontroller artıyor. Jeopolitik tansiyonların yükseldiği, düzenleyici yaklaşımların farklılaştığı ve teknoloji kaynaklı risklerin genişlediği devirde, CRO gündemi süratle çeşitleniyor.

Son yıllarda yüklü olarak finansal olmayan risklere odaklanan bankalarda kredi riski yüzde 62 oranla yine kıymetli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Artışta, temerrüt telaşları ve banka dışı finansal kuruluşlardan gelen rekabet, tesirli oluyor. Finansal cürüm riski evvelki yıla nazaran yüzde 23’ten 43’e, dijital dolandırıcılık riski ise yüzde 23’ten 59’a yükseldi.

Bankacılık kesimindeki yöneticiler, banka dışı finansmanın süratli büyümesinin risk değerlendirmelerini karmaşıklaştırdığını belirtirken, iştirakçilerin üçte birinden fazlası bu durumun risk tahlilini zorlaştırdığını, yüzde 26’sı ise kredi ve karşı taraf riskinde ağırlaşmanın arttığını tabir ediyor. Bu nedenle bankalar, kredi tahsis limitlerini yine gözden geçiriyor ve banka dışı finansal kuruluşlara yönelik senaryo tahlillerini güçlendiriyor.

Siber güvenlik bankalar için hâlâ risk

Siber güvenlik, yüzde 86 oranıyla bankalar için kısa vadede değerli risk alanlarından biri olmaya devam ediyor. Bankacılık dalındaki CRO’ların yüzde 55’i ileri teknolojileri öncelikli görmesine karşın yüzde 72’si risk işlevinde yapay zeka kullanımının hala erken evrede olduğunu belirtiyor.

Bankalar, yapay zekayı dolandırıcılık ve finansal cürüm tespiti (yüzde 61), siber ve operasyonel risk izleme (yüzde 41) ve kredi ile piyasa riski modelleme (yüzde 33) alanlarında kullanıyor. Bilgi kalitesi ve erişilebilirliği ise banka yöneticilerinin yüzde 80’i tarafından mahzur olarak gösteriliyor. Gelecek periyotta yapay zeka kullanımının bilhassa dolandırıcılık tespiti, siber risk izleme ve kredi modelleme süreçlerinde artması bekleniyor.

Bankacılık dalında yöneticilerin beklentileri genişlerken, bilhassa yapay zeka, data ve dijital yetkinliklere duyulan muhtaçlık süratle artıyor. Buna karşın CRO’ların yüzde 30’u gelecek üç yılda risk gruplarının küçüleceğini öngörüyor. Kelam konusu oran, geçen yıl yüzde 16 olarak kaydedildi. 2024’te iştirakçilerin yüzde 68’i işe alımın hızlanacağını düşünürken, bu sene oran yüzde 49’a geriledi. Dijital yetkinlikler yüzde 71 oranla bankalardaki risk takımları için kıymetli maharet olarak öne çıkarken, ahenk sağlama hüneri de yüzde 56 ile ehemmiyet kazanıyor.

Manuel işlerin otomasyonu bekleniyor

Yöneticilerin yüzde 64’ü manuel işlerin otomasyonunu, yüzde 55’i ise insan ve yapay zeka işbirliğiyle ortaya çıkan hibrit rollerin artmasını bekliyor. Ayrıyeten yüzde 79’u, artan beklentileri karşılamak için bilgi ve yapay zeka marifetlerinin geliştirilmesini kıymetli görüyor.

Dijital varlıklara ait risklerin süratle yükseldiği araştırmada, siber güvenlik riski yüzde 83, finansal cürüm riski ise yüzde 78 düzeyinde görülüyor. Buna karşın bankaların yüzde 60’ının dijital varlık stratejisi bulunmuyor. Strateji geliştiren bankalar daha çok müşteri maruziyeti (yüzde 29) ve dijital varlık hizmetleri (yüzde 16) alanlarına odaklanıyor.

Belirsizlik ortamında aktif bir yol haritası oluşturmak için banka yöneticilerinin odaklanması gereken üç öncelik, “yaygınlaşan yapay zekanın sorumlu ve sağlam kullanımının sağlanması”, “temel yetkinliklerinin yanı sıra dijital marifetleri yüksek hibrit risk takımlarının geliştirilmesi” ve “gelecekteki mümkün değişkenliklere hazırlıklı olmak için senaryo planlamasının güçlendirilmesi” olarak sıralanıyor.

“Risk idaresi her zamankinden daha kritik”

Açıklamada görüşlerine yer verilen EY Türkiye Şirket Ortağı ve Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, küresel çapta klasik risklerin geri dönüşüyle teknoloji kaynaklı risklerin tıpkı anda yükselmesinin, bankacılık bölümünde risk idaresi işlevinin çevikliğini ve öngörü kapasitesini her zamankinden daha kritik kıldığını belirtti.

Türkiye’deki bankalar için de benzeri bir tablonun kelam konusu olduğuna değinen Atakan, şunları kaydetti:

“Özellikle kredi riski ve finansal cürüm alanlarında artan baskı, daha bütünleşik ve data odaklı risk idaresi yaklaşımlarını mecburî hale getiriyor. Banka CRO’larının bu periyotta hem teknolojik yatırımları hızlandırması hem de risk kültürünü kurum genelinde güçlendirmesi gerekiyor. Yapay zeka ve ileri analitik, yanlışsız bilgi altyapısıyla birleştiğinde risk işlevinin aktifliğini çarpan tesiriyle artırabilir. Lakin bu dönüşümün başarılı olabilmesi için yönetişim, etik çerçeve ve insan kaynağı boyutlarının da tıpkı süratte gelişmesi koşul. Önümüzdeki devirde CRO’ların rolü, sırf riskleri denetim eden değil, tıpkı vakitte sürdürülebilir büyümeyi mümkün kılan stratejik bir iş ortağı olarak daha da güçlenecek.”

“Operasyonel savunma çizgilerinin yapılandırmasını gerektiriyor”

EY Türkiye Finansal Risk İdaresi Hizmetleri Şirket Ortağı Ezgi İvecan da finansal risklerin hem global hem lokal ölçekte süratle değişmeye devam ettiğini aktardı.

Kredi riski tarafında artan temerrüt olasılıklarının, bankaların portföylerini daha dinamik ve ileri analitikle desteklenen modellerle yönetmesini mecburî kıldığını belirten İvecan, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Türkiye’de bilhassa değişken piyasa şartları, faiz hareketleri ve dal bazlı kırılganlıklar, risk modellerinin daha sık güncellenmesini ve gerilim senaryolarının genişletilmesini gerektiriyor. Finansal kabahat ve dijital dolandırıcılık risklerindeki yükseliş ise bankaların hem teknolojik hem de operasyonel savunma çizgilerini tekrar yapılandırmasını gerektiriyor. Yapay zeka dayanaklı erken ihtar sistemleri, anomalileri tespit etmede kıymetli avantaj sağlasa da bilgi kalitesi ve bütünlüğü hala en kritik muvaffakiyet faktörü olarak yer alıyor. Önümüzdeki devirde finansal risk idaresi, sadece düzenlemelere ahenk sağlama işlevi olmaktan çıkıp, bankaların dayanıklılığını ve rekabet gücünü belirleyen stratejik bir alan haline gelecek. Bu nedenle bankacılık CRO’larının teknoloji, bilgi ve insan kaynağı yatırımlarını eş vakitli olarak güçlendirmesi, büyük kıymet taşıyor.”