Türkiye erken sanayisiz­leşme sürecine mi girdi? İmalat endüstrinin ulusal ge­lir içindeki hissesinin geçen yıl yüz­de 15’ler mertebesine gerileme­si iş dünyasının bu istikamette ikazlar yapmasına neden oldu. Bursa’daki GUHEM-Gökmen Uzay Havacı­lık Eğitim Merkezi’nde soruları­mızı yanıtlayan Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Başkanı İb­rahim Burkay, tartışmaya farklı bir bakış açısı getirdi. “Bunu doğ­ru okumak lazım. 22’lerden 15’lere düştü lakin sanayi bir yere gitmedi. Sanayi küçülmedi. Hizmet kesimi süratli büyüyor” diyen Burkay, “Yurt dışından fon geldiği vakit taşı­macılık-lojistik, veri center üzere yatırımlara gözü kapalı para veri­yor. Sanayi dediğimiz şey, üretim. Toplum değişince sanayi de deği­şiyor. Faturalara bakıyoruz artık dijital maliyetlere daha çok ödü­yoruz. Masa, sandalye değil fakat data/veri üretiyorsun ve satıyor­sun. Endüstrinin hissesi küçüldü lakin Türkiye iktisadı Meksika’yı ge­çecek. Birtakım dallarda işler büyü­yor” tabirlerini kullandı. Bu nok­tada Mısır üzere ülkelere kayan üre­time değinen Burkay, “Türkiye’yi Orta Doğu ile mukayese etmek zul­dür. Tarımdan endüstriye geçmek iki üç jenerasyona bedel. Londra’dan oraya finansçı yollamakla olmaz. Orada o dönüşümü sağlayacak nüfus yok” ifdalerini kullandı.

Bakanlık, “Fırsat vermeyiz” dedi

Erken sanayisizleşme tuzağı ihtarını bu yıl ilk kez MÜSİAD Başkanı Burhan Özdemir, DÜNYA Gazetesi’nde yayımlanan “Gelir­de üst lige çıktık, endüstride ortada kaldık” başlıklı söyleşide lisana ge­tirdi. Özdemir, “Eğer sanayimizi orta gelirli bir halden çıkartamaz­sak tekrardan orta gelir tuzağına takılma durumumuz kelam konusu olur. Bilhassa son devirdeki veri­ler, ülkemizde erken sanayisizleş­me riski yaşadığımızı gösteriyor. Erken sanayisizleşme, bir ülkenin endüstrisi olgunluğunu tamamla­yamadan iş gücünü farklı alanla­ra kaybetmesi demektir” ifadele­rini kullandı. Bundan sonra İstan­bul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç de 9 Mart’ta DÜN­YA Gazetesi’nde yayımlanan de­mecinde, “Bizim büyük bir emekle kurduğumuz endüstrimizin üzerine bir şeyler koymamız gereken bir devirdeyiz. Bu manada rekabet­çiliğimizi kaybetmememiz gere­kiyor. Endüstrinin Türkiye’nin gayri safi yurt içi hasılası içindeki payı­nı kesinlikle yüzde 20’lerin üzerine hızla çıkarmamız lazım” ifade­leriyle erken sanayisizleşme soru­nuna işaret etti. 16 Mart’ta İstan­bul Dostları sahur programında tartışmalara dikkat çeken Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise, “Türkiye’nin erken sa­nayisizleşme üzere bir tehditle yüz yüze kalmasına asla fırsat verme­yiz. Gereken tüm önlemleri sana­yimizin üretim gücünü korumak için almaya devam edeceğiz. Ta­bii bilhassa KOBİ’lerin o manada güçlü tutulması çok önemli” dedi.

GUHEM ile yeni jenerasyonu uzaya taşıyacak

GUHEM’deki çalışmalardan da kelam eden İbrahim Burkay, 34 ül­keden 400 astronotun üye olduğu özel bir topluluk olan Dünya Ka­şifler Kulübü’nün Bursa’da kong­re düzenlediğini ve uzaydaki ke­şiflerini burada paylaştıklarını anlattı. Uzaya gitmenin maliyeti­nin 50 milyon dolar olduğunu ve astronotların uzaydaki laboratu­varda yaptıkları deneylerin çık­tılarını şirketlere satarak bu ma­liyeti çıkardıklarını kaydeden Burkay, kelamlarını şöyle sürdürdü: “GUHEM’i kurmadan evvel astro­notlara danıştık. Fransa da böy­le başlamış. Buranın inşaası 2 yıl sürdü. Uzay kampları yapıyoruz. Burada dokunmamak yasak, bo­zacaksan da boz diyoruz. 154 par­ça var burada. En az iki saat lakin gelen bir çocuğun bir gün kalma­sı daha uygun. Dünyada bu tip merkezler, devletin gösteri alanları­dır. Elde ettiği teknoloji ve eser­leri göstereceği alanlardır. Yeni kuşağın aklında uzay ve havacılığı şekillendirmek gerekiyor. İDEF’i yaptığımız için TSK Güçlendir­me Vakfı, gençler ve çocuklar için gereçler yapıyorlar. Yeni jenerasyona özenecekleri birtakım nesneler üretmek gayemiz. Tabi maliyeti oturt­mak için ölçek de kıymetli. Burası dünyada birinci 5 içinde ve çok canlı. Etkin düzenekler var ve hem ya­zılım hem de mekanik olarak yeni çıkanları ekliyoruz. TÜBİTAK’ın burada çok dayanağı var. İçerideki düzenlemelerle ilgili. Üretimle­ri de yurt içinde yaptırdık. En az yüksek lisans mezunu 30 kişilik işçimiz var.”

“Bu iş uçuyor demeyelim harekete geçelim”

İbrahim Burkay, Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi (TEKNOSAB) faaliyetleri hakkında bilgi verdi. Burkay, şunları anlattı: “TEKNOSAB’da bütün fabrikalar birbirine bağlı. 500 milyar dolar ihracat stratejisini o periyot TİM’de yapan takımdaydım. O stratejiyi yaparken büyüyecek alan yüksek teknoloji idi. TEKNOSAB, GUHEM, BUTEKOM’a 2 milyardan fazla yatırım yaptık. AB fonlarından ve Ar-Ge fonlarından bunu finanse ettik. Yaptığımız yatırımların tamamı mevcut endüstriyi ve teknolojiyi dönüştürecek projeler. 60’dan fazla projemiz var. Kurduğumuz TEKNOSAB Lojistik Teknopark Teşebbüs Sermayesi Yatırım Fonu’nun 650 yatırımcısı var. Gelinen noktada Türkiye’nin en büyük lojistik teknoparkını yapıyoruz. Uzay iktisadı denince tek bir alan yok. Fransa’nın ulusal gelirinin yüzde 7’si uzaydan geliyor. Her alanda bir projemiz olsun istiyoruz. Bu iş uçup gidiyor demek yerine aksiyona geçmek lazım. Bu merkezler bunun bir örneği. Lojistik merkez için dev şirketlerle muahedeler imzalıyoruz. Bağımsız 20 şirketin geleceği ve akıllı depoların olacağı bir yatırım. Genel sarfiyatlar minimize edilmiş durumda. Data merkezi için alan olacak, antrepo olacak… Direkt raylı sistemle limana temas var. Bu işin ucu çok açık, harikulade bir talep var. Bu projenin dünyada gibisi yok. Birçok esnaf 650 yatırımcı iş insanı var. Devreye girince kira gelirleri başlayacak biz bunları ortaklara dağıtacağız. İnsanlara gerçek manada yatırım geliri sunan, manipülasyona açık olmayan projeler sunmak lazım. Odalar ne iş yapar; işte bunları yapıyoruz.”