Küresel doğal gaz arzının değerli kısmını oluşturan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki İran’ın Katar’da yıllık 80 milyon ton LNG ihracatı kapasiteli Ras Laffan ve BAE’deki 6 milyon tonluk faal Das Island LNG üretim tesislerini vurması sonrasında sekteye uğrarken, Hürmüz Boğazı’nın da birtakım gemiler için fiilen kapatılması güç ticaretinde belirsizliklere sebep oldu.

100 milyon tonluk LNG kapasitesi risk altında

İki ülkenin toplam LNG ihracatı global ihracatın yaklaşık 4’te 1’ini oluştururken BAE’nin 2028’de açılması planlanan 9,6 milyon ton kapasiteli Ruwais LNG Tesisi inşaatı da vurulunca, bölgede 100 milyon tonluk LNG kapasitesi risk altına girdi.

Küresel LNG ihracatının yüzde 20’sini karşılayan Katar, üretiminin yüzde 90’ından fazlasını Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine, kalan ölçüsü ise Avrupa’ya sevk ediyordu. BAE’nin LNG ihracatının çoğunluğu ise Hindistan’a, kalan kısım daJaponya, Çin ve Avrupa’ya gidiyordu.

Doğal gaz piyasasında acil durum rezervi yok

Uzmanlara nazaran, petrolün tersine doğal gaz piyasasında global ölçekte kullanılabilecek acil durum rezervleri bulunmuyor. Mümkün arz dertlerinde en yakın tampon düzenek yer altı gaz depoları olsa da kış aylarında bu depoların ağır biçimde kullanılması ve bahar periyodunda talebin şimdi düşmemesi, gaz piyasasında arz baskısının sürmesine yol açıyor.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın uzun sürmesi halinde LNG piyasasında bilhassa spot ve kısa vadeli ticarette önemli arz ezası yaşanabileceği, birtakım ülkelerin ise alternatif tedarik kaynaklarına yönelme, talep idaresi uygulama yahut gaz tüketimini kömürle ikame etme üzere tedbirlere başvurabileceği bedellendiriliyor.

Kuzey Asya gazı, Güney Asya kömürü tercih edebilir

Japonya Güç İktisadı Enstitüsü Kıdemli Ekonomisti Takafumi Yanagisawa’ya nazaran, Kuzey Asya ülkeleri yüksek fiyatlarla ek tedarik sağlayabilirken, mali gücü daha düşük Güney Asya ülkeleri kâfi LNG bulamayabilir ve kömüre yönelebilir.

Eğer Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj yaza kadar devam ederse, Japonya da dahil kimi ülkeler LNG kayıplarını telafi etmekte zorlanacak. Avrupa Birliği’nin Rus LNG’sinden kademeli çıkışı ve Katar’daki genişleme projelerinin ertelenmesi, ABD’den kâfi LNG temin edilememesi halinde planlarda revizyon gerektirebilir. Güney Asya ülkeleri düşük kredi notları nedeniyle spot LNG bulmakta zorlanacak ve bu durum elektrik kesintilerine yol açabilir.

“Körfez LNG’sinin yerini doldurmak son derece sıkıntı olacak”

Petrol İhraç Eden Arap Ülkeler Örgütü (OAPEC) Global Gaz Piyasaları Uzmanı Wael Hamed Abdel Moati de Hürmüz Boğazı’nda uzun periyodik bir aksama durumunda, LNG piyasasındaki önceliğin uzun vadeli mukavele yükümlülüklerini yerine getirmeye verileceğini aktardı.

Asya ve Avrupa’daki birçok alıcının, emniyetli tedarik sağlamak için uzun vadeli muahedeler imzaladığını, bu nedenle mevcut LNG kargolarının öncelikle bu mukavele pazarlarına yönlendirileceğini lisana getiren Moati, “Bu, gerçek kıtlığın, muhtemelen global LNG ticaretinin yaklaşık 3’te 1’ini oluşturan spot ve kısa vadeli piyasada ortaya çıkacağı manasına gelir. Bu segmentte, kargolar en rekabetçi fiyatları sunan pazarlara gerçek hareket edecektir. Arz açısından bakıldığında, Körfez LNG’sinin yerini doldurmak son derece sıkıntı olacaktır.” diye konuştu.

Moati, Körfez’deki üreticilerin global LNG ihracatının yaklaşık 4’te 1’ini gerçekleştirdiğini anımsatarak, “Bu çeşit bir ikame, kısa vadede teknik olarak imkansız zira ABD’deki sıvılaştırma tesislerinin birden fazla esasen neredeyse en yüksek nominal kapasitede çalışmaktadır. Bununla birlikte, Corpus Christi Evre 3 yahut Plaquemines LNG’deki yeni devreye alınan ünitelerden önümüzdeki haftalarda ek üretim sağlanabilir. Kanada’daki proje artışlarından ve Meksika ile Batı Afrika’daki yeni projelerden de ek arz bekleniyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“Elektrik üretiminde kömürün hissesi artabilir”

LNG açığının, uzun mühlet devam etmesi durumunda, ülkelerin sadece sonlu sayıda seçeneği olacağını ve bu seçeneklerin birçoklarının ekonomik açıdan maliyetli olacağını belirten Moati, şu tabirleri kullandı:

“Kömür kapasitesi olan ülkelerde elektrik üretiminde yakıt değişimine gidilerek kömür kullanımının artırılması da bir seçenek olabilir. Öteki seçenekler ise talep idaresi uygulanması ve doğal gaz kullanımının önceliklendirilmesi olarak öne çıkıyor. Lakin piyasalara nazaran izlenecek stratejiler değerli ölçüde farklılık gösterebilir.”